Klus-info.nl

Home » Klussen » Materialen » Natuursteen

Natuursteen

Natuursteen lijkt als bouwmateriaal op het eerste gezicht hier niet thuis te horen. Toch kan de doe-het-zelver met natuursteen wel enkele eenvoudige karweien uitvoeren, zoals bijvoorbeeld het leggen van tuinpaden, of ander vloerwerk dat weinig heeft te dragen. Bovendien kan om of in het huis door de vakman met natuursteen zijn gewerkt, en dit dient dan te worden onderhouden. Daarom wordt hier in het kort iets verteld over natuursteen en het schoonhouden ervan.

Natuursteen

De eindeloos vele natuursteensoorten zijn in hoofdzaak uit twee verschillende grondstoffen opgebouwd en kunnen daarnaar in twee hoofdgroepen worden ingedeeld:

  • 1. Gesteenten die hoofdzakelijk uit siliciumdioxyde, dat is de stof die we vrij zuiver kennen in de vorm van zand en glas, waarvan het een hoofdbestanddeel is.
  • 2. Gesteenten die hoofdzakelijk bestaan uit calciumcarbonaat ofwel versteende kalk. Het is niet moeilijk te bepalen tot welke van deze twee groepen een bepaalde steensoort behoort.

Kalk gaat namelijk onmiddellijk bruisen, als men er een druppel zuur op laat vallen; silicium verbindingen doen dit niet. De soorten van groep 1. kunnen daarom worden gebruikt in een omgeving waar aantasting door sterke zuren te duchten is. De soorten van groep 2. niet. Tot groep 1. behoren o.a. diabas, basalt, gneis, graniet, larvikiet, dioriet, leisteen en kwartsiet en tot groep 2. de marmers en de meeste kalksteensoorten.

Bovenstaande indeling is gebaseerd op het hoofdbestanddeel van de gesteenten. Ze kunnen echter ook worden onderscheiden naar de wijze van ontstaan en dan worden ze verdeeld naar: a. stollingsgesteenten, b. afzettingsgesteenten (sedimenten), en c. van gedaante verwisselende gesteenten (metamorfen).

Algemene eigenschappen
Natuursteen is een zwaar bouwmateriaal. Het is 2 a 3 maal zwaarder dan water. Steen is een slechte isolator, maar een goede accumulator. Dat wil zeggen dat een natuurstenen plaat gemakkelijk warmte doorlaat, maar ook veel warmte vasthoudt, zoals een accu stroom vasthoudt. Deze eigenschap is belangrijk in de bouw, omdat bijvoorbeeld een natuurstenen gevelplaat met spouw, geplaatst vóór een beton- of staalconstructie, deze niet alleen droog houdt, maar ook beschermt tegen temperatuur wisselingen. Schijnt namelijk overdag de zon, dan spaart de natuursteen de ontvangen warmte op en geeft ’s nachts, wanneer het kan gaan vriezen, die warmte weer af. De twee voornaamste oorzaken van vernietiging door weersinvloeden (corrosie) zijn daarmee bestreden. De uitzetting door verwarming is bij natuursteen minder dan bij beton, mortel en ijzer. De meeste natuurstenen zijn poreus, en men zou daarom denken dat ze daardoor gemakkelijk stuk vriest doordat in de poriën water kan doordringen. Dat is echter lang niet altijd waar. Water bevriest in de vrije lucht bij een temperatuur van 0° C en neemt dan 9% in volume toe. Is het water in een gesloten ruimte, die het uitzetten tegen wil houden, dan is er een lagere temperatuur nodig om water te doen bevriezen. Daalt de temperatuur geleidelijk tot 0° C, dan kruipt het water dat in een poreuze steen is doorgedrongen, naar de porie openingen of zoekt de niet met water gevulde poriën en holten op. Worden deze uitwijk ruimten bereikt voordat het water ijs wordt, dan richt de bevriezings druk geen schade aan. Steen die door de soort poriën en de manier van toepassen nooit verder dan maximaal 91 procent met water kan worden verzadigd, zal daarom niet stuk vriezen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij sommige marmer soorten, diabas, basalt, alle granieten en alle kwartsiet. Er is ook een aantal steensoorten, waarbij alleen gevaar voor stuk vriezen bestaat als ze in massieve stukken worden toegepast. Er zijn ook gesteenten met heel fijne poriën, die werken als vloeipapier en het water opzuigen. Buitenshuis bestaat voor deze soorten altijd vorstgevaar.

Gebruik
Als ‘bouw’ steen raakt natuursteen in een land als Nederland, dat al zijn natuursteen moet importeren, hoe langer hoe meer op de achtergrond. Echt bouwen, dat wil zeggen dragende muren metselen enkel met natuursteen, wordt in Nederland vrijwel niet meer gedaan. Ook bekledingen van meer dan 5 cm dik zijn uit de mode. Wel wordt natuursteen regelmatig toegepast als gevelplaat van 3 en 4 cm dik, voor raam- en deur-omlijstingen, restauraties, daklijsten, afdekkingen op muren, keukenbladen en barbladen, enzovoorts. Voorts wordt natuursteen vaak gebruikt voor stoepplaten, terrassen en gebouwplinten en tenslotte voor vloeren.

Natuursteen

Gebruikt als vloersteen heeft natuursteen de volgende voordelen: redelijke tot zeer grote slijtvastheid, gemakkelijk en goedkoop in onderhoud, bij een juiste behandeling een blijvende stroefheid, lichte beloopbaarheid, een enorme keuzemogelijkheid in kleuren, afmetingen en patronen, kleurechtheid, geschikt voor de toepassing van vloerverwarming. Een natuurstenen vloer is uiteraard nooit naadloos. Wel kunnen marmeren vloerplaten zonder voegbreedte tegen elkaar worden gelegd. Het verdient dan aanbeveling ze in het werk met een vloerenschuurmachine na te slijpen. In dat geval heeft men dezelfde voordelen die een naadloze vloer biedt.

Vaak worden ook de zogenaamde schervenvloeren toegepast, waarbij willekeurig gebroken platen tijdens het leggen min of meer op elkaar pas worden gemaakt, waardoor een vloer met grillig verlopende voegen ontstaat, die ongelijk van breedte zijn. Het leggen van natuurstenen vloeren is in het algemeen werk voor de vakman.

Onderhoud
Een van de grote voordelen van natuursteen is dat het bijna niet behoeft te worden onderhouden. Normale bevuiling buiten door modder spatten, aankoekend stof enzovoorts kan met schoon water worden weggewassen. Zijn er hardnekkige vuilplekken, dan kan staalwol worden gebruikt, mits men ervoor zorgt dat de steen goed droog is. In vele gevallen kan men ook een harde borstel of staaldraadborstel gebruiken. Ook is het mogelijk de oppervlakte bewerking te herhalen, bijvoorbeeld overscharreren, -schuren of -stocken. Tegenwoordig worden sterk vervuilde gevels ook met stoom schoongespoten, dit met zeer goede resultaten, uiteraard mogen sterk water opzuigende soorten niet worden gebruikt op plaatsen waar veel verontreiniging is te verwachten.

Gepolijst marmer binnenshuis heeft op verticale vlakken geen enkel onderhoud nodig. Vensterbanken en tafelbladen kan men tegen kringen en vlekken het best beschermen door ze af en toe te behandelen met een goede siliconenwas of autolakpolish.

Vloeren en trappen worden onderhouden door met schoon water te schrobben en te dweilen. Een betere methode is nog aanvegen met nat zaagsel, gevolgd door tweemaal navegen met droog zaagsel. Dit voorkomt overvloedig gebruik van water, terwijl de vloer toch grondig wordt gereinigd. Er bestaat ook geprepareerd zaagsel, waarmee de vloer meteen in de was wordt gezet.

Bij het schoonmaken moet men vooral geen zeep of schuimende wasmiddelen gebruiken, omdat daardoor de vloer zeer glad kan worden. Heeft men te maken met een vloer die zo glad is dat er gevaar voor uitglijden bestaat, dan kan een of enkelemalendweilenmetwateren azijn een oplossing bieden. Men moet dit echter niet te vaak doen, daar de vloer dan te ruw wordt en daardoor teveel vuil gaat opnemen.

Enkele natuursteentermen
Hier volgen nog enkele termen die betrekking hebben op de steen en zijn hoedanigheden:

  • ‘Groefleger’ of ‘stroming’ is datgene waaraan men kan zien hoe de steen oorspronkelijk in de groeve gelegerd is geweest.
  • ‘Aders’ en ‘adering’ zijn meestal grillig verlopende lijnen in de steen.
  • ‘Spieren’ worden vrijwel rechte witte aderen, vooral in hardsteen genoemd.
  • ‘Steken’ zijn bijna onzichtbare, van nature voorkomende scheuren in sommige steensoorten, waarop een werkstuk gemakkelijk afbreekt.
  • ‘Fleuri’ duidt op een gebloemde tekening.
  • ‘Rubanné’ is marmer met een duidelijk zichtbare, vrij rechte, evenwijdige stroming.
  • ‘Patineren’ is van uiterlijk veranderen door weersinvloeden.
  • ‘Patin’ wordt genoemd het uiterlijk dat een steen op den duur door patineren krijgt.

Aanbevolen berichten